Objawy ADHD u dorosłych (ang. attention deficit hyperactivity disorder – zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) koncentrują się wokół rozkojarzenia i braku systematyczności (deficyty uwagi) i/ lub zwiększonej ruchliwości oraz impulsywności (jest to tak zwana nadpobudliwość psychoruchowa). Coraz częściej mówi się także o dysregulacji emocjonalnej jako trzecim charakterystycznym elemencie.
ADHD ma podłoże genetyczne i utrzymuje się przez całe życie. Często z biegiem lat zmienia się jednak tzw. obraz kliniczny, czyli wachlarz i stopień doświadczanych dolegliwości. Przykładowo, z wiekiem może stawać się mniej widoczna ruchliwość, a bardziej uwidoczniają się problemy z koncentracją, prokrastynacją czy systematycznością. Doświadczane trudności na tle ADHD w dużym stopniu zależą od natury wykonywanej pracy i stylu życia, mają szerokie spektrum i poszczególne osoby mogą różnić się ich zakresem czy nasileniem. Czasem objawy są też maskowane, czyli wypracowane z biegiem lat strategie radzenia sobie, styl wychowania lub posiadane zasoby pomagają ukryć lub zmniejszyć doświadczane trudności.
Rozpoznanie ADHD może mieć postać:
W zależności od sytuacji indywidualnej, skuteczne podniesienie jakości życia może wymagać:
Diagnozą ADHD zajmuję się od 2020 roku i mam w tym obszarze duże doświadczenie. W swoim gabinecie oferuję dorosłym profesjonalny wywiad diagnostyczny w kierunku ADHD. Diagnoza ma być nie tylko postawieniem rozpoznania – ale przede wszystkim – ma mieć wartością edukacyjną, która pomoże zrozumieć siebie i dowiedzieć się co:
Kilka dodatkowych informacji o ADHD u dorosłych znajdziesz w artykule na blogu.
Formalna diagnoza zajmuje zazwyczaj 3 spotkania. Obejmują one przekrojowy wywiad kliniczny oraz pogłębiony, ukierunkowany i wystandaryzowany wywiad w kierunku ADHD z elementami rozwojowymi. W niektórych przypadkach wskazana jest dodatkowa obserwacja, dodatkowe testy lub wywiad z rodzicem w celu wyeliminowania wątpliwości lub uchwycenia nakładających się rozpoznań. Współpracuję też z zaufanymi lekarzami, do których pokieruję w celu włączenia farmakoterapii, jeśli będzie to potrzebne do przezwyciężenia trudności.
W miarę zaistnienia potrzeby wyjaśnienia dodatkowych trudności lub wątpliwości diagnostycznych, a także w przypadku Twojego zainteresowania tematem, możemy dodatkowo wykonać przesiewowy wywiad w kierunku spektrum autyzmu lub diagnostykę w kierunku stylów i zaburzeń osobowości. Nie są to jednak działania wymagane formalnie do rozpoznania ADHD w większości przypadków.
Diagnoza ADHD nie wymaga badania testami osobowości, testami badającymi intelekt lub funkcje poznawcze. Są to praktyki wskazane tylko w przypadku konkretnych osób i zgłaszanych trudności, jednak nie są obligatoryjne dla wszystkich zainteresowanych diagnozą. Jeżeli pakietowo jest Ci oferowane przeprowadzenie wielu testów, masz prawo zapytać o wskazania merytoryczne i uzasadnienie ich przeprowadzenia w Twoim przypadku, a przy braku przekonującego uzasadnienia, wybrać według swoich potrzeb.
(porównaj: „Wytyczne/zalecenia Diagnostyka i postępowanie terapeutyczne u dorosłych z ADHD. Rekomendacje Sekcji Kształcenia Specjalizacyjnego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego i koalicji organizacji na rzecz osób z ADHD”, Psychiatria Spersonalizowana 2024; 3(3-4): 43-73 oraz Psychiatria Spersonalizowana 2025; 4: e80-e115).
